“Sot s’folëm” është një studim i heshtjes si gjendje ekzistenciale, jo thjesht si mungesë komunikimi. Në sipërfaqe duket si një takim i zakonshëm pa fjalë, por në thelb është një përplasje e dy botëve të brendshme, që nuk arrijnë të kalojnë kufirin e vetvetes.
Heshtja nuk është zgjedhje e momentit, por një formë dështimi emocional. Dy personazhe janë të pranishëm, por nuk arrijnë të bëhen “bashkë”. Ajo që i ndan nuk është distanca fizike, por pamundësia për ta kthyer ndjenjën në gjuhë.
Deti i rëndë, qielli gri dhe mbrëmja që bie nuk janë vetëm peizazh; janë gjendje të brendshme të projektuara jashtë. Natyra nuk e reflekton lirinë romantike, por bllokimin emocional. Gjithçka është e ngadalësuar, e rënduar, sikur edhe koha ka humbur elasticitetin.
Fjala që “thyhet brenda” është momenti më i fortë shpirtëror i poezisë. Aty ku komunikimi nuk dështon në dalje, por në lindje. Nuk arrin as të bëhet fjali, sepse emocioni është më i madh se struktura e gjuhës. Kjo është krizë e brendshme, jo thjesht mungesë guximi.
Deti nuk është më hapësirë lirie, por substancë e rëndë, si kujtim i ngrirë. Krahasimi “hekur i lagur” e zhvesh atë nga romantika dhe e kthen në masë të ftohtë emocionale. Kjo është dashuri që nuk rrjedh, por qëndron.
Zogu që e prek ujin dhe zhduket, është çasti i mendimit të shpejtë, i mundësisë për kontakt që nuk realizohet. Ai nuk kthehet më ,si një fjalë që nuk u tha në kohë.
Heshtja që rritet “si mur pa zë” është metafora e izolimit të dyfishtë; nuk i ndan vetëm nga njëri-tjetri, por i mbyll secilin në vetvete. Është mur që nuk shihet, por ndihet si peshë.
Qielli gri dhe mbrëmja që bie nuk dramatizojnë, por e ftohin emocionin. Gjithçka shkon drejt zbehjes, jo shpërthimit. Kjo e bën poezinë më tragjike; nuk ka kulm, ka shuarje.
Mesazhi është i qartë dhe i dhimbshëm;
afërsia fizike nuk garanton lidhje shpirtërore.
“Deti mbeti det, ne mbetëm dy njerëz”, nuk është vetëm përshkrim, por gjykim i ftohtë i realitetit; natyra nuk ndryshon për ndjenjat tona, ndërsa njeriu mbetet i paaftë ta kalojë kufirin e vet emocional.
Kjo poezi nuk flet për një dashuri të humbur, por për një dashuri që nuk arriti kurrë të lindë plotësisht në komunikim.
Analizoi:
Zanë Memeti
Sot s’folëm.
Deti i rëndë, si hekur i lagur,
rrinte para nesh i palëvizur,
era sillte bar të shtypur,
dhe fjala dukej më e vjetër se ne.
Ti ishe aty.
Dritë që nuk afrohet kurrë,
e qetë, e largët në buzë të ditës,
dhe mes nesh rritej heshtja,
si një mur pa zë.
Unë desha të flisja.
Por fjala u thye brenda,
ra në gjoks si gur i ftohtë.
Një zog preku ujin,
dhe iku pa kthim,
si mendim që s’e kap dot më,
gjurmë që mbytet në baltë,
pa dëshmitar.
Mbrëmja ra.
Qielli u bë gri,
i rëndë,
dhe deti s’e ndryshoi fytyrën,
vetëm ne u zbehëm ngadalë,
në të njëjtën heshtje.
Dhe në fund,
deti mbeti det,
ne mbetëm dy njerëz,
që nuk u prekën kurrë.
Shkroi: Violeta Maliqi
About the Author
